Bilişsel Davranışçı Terapi

0
797

Bilişsel Davranışçı Terapi, 1960’ların başında, Aaron Beck tarafından geliştirilen bir psikoterapi modelidir. Bu psikoterapi modelinin hedefi mevcut sorunları çözmek ve işlevsiz düşünce ve davranışı değiştirmektir. Bu hedefe doğru ilerlerken şimdiki zamana odaklanılır. Bilişsel davranışçı terapide, rahatsızlıkta ortaya çıkan davranış kalıpları ve inançların bilişsel bir formülasyonu yapılır. Tedavide bu formülasyona bağlı kalınarak ilerlenir.

Bilişsel terapi modeline göre tüm psikolojik bozuklukların temelinde işlevsiz düşünceler yatar. Bu işlevsiz düşünceleri daha rasyonel bir yolla değerlendirmeyi öğrenen bireyin duygu durumu ve davranışlarında değişim görülmektedir. Örneğin, sosyal fobisi olan bir birey, dışarıda birlikte oturan arkadaş gruplarını görünce ‘asla onlar gibi olamayacağım’ diye düşünür ve bu düşünce sonucunda üzgün hisseder. Bilişsel davranışçı terapide bunun gibi otomatik düşünceler tespit edilir ve kişi bu düşünceleri bir süre sonra fark edip başka şekillerde yorumlar.

Bilişsel davranışçı terapinin kullanıldığı bazı psikolojik bozukluklar majör depresif bozukluk, yaşlılık depresyonu, kişilik bozuklukları, agorafobi, sosyal fobi, obsesif kompulsif bozukluk, panik bozukluk ve yaygın anksiyete bozukluğu gibi bozukluklardır. Bazı tıbbi sorunlarda da destekleyici olarak bilişsel davranışçı terapi kullanılmaktadır. Bu sorunlar migren baş ağrıları, kronik sırt ağrısı, kanser ağrısı, somatoform bozukluklar, erektil fonksiyon bozuklukları, obezite ve romatizma hastalığı ağrılarıdır. Bunlara ek olarak aile ve çift terapisinde, öfke ve düşmanlık, komplike yas gibi durumlarda da bilişsel davranışçı terapide kullanılmaktadır.

Bilişsel davranışçı terapi, çocuklar, gençler, yetişkinler ve yaşlılara kadar her yaş grubundan, farklı meslek gruplarından ve farklı gelir gruplarından her bireye uygulanabilir. Seans süresi 45 dakika ve 1 saat arası değişebilir. Seans konusuna ve hastalıklara göre bu süre daha uzun sürebilmektedir.

Bilişsel davranışçı terapinin etkinliği üzerine yapılan araştırmalarda psikiyatrik sorunlar, psikolojik sorunlar ve bazı tıbbi sorunlar üzerinde etkili olduğu kanıtlanmıştır. Birçok araştırmada ise bilişsel davranışçı terapinin sonucunda nörobiyolojik değişiklikler ortaya çıktığı görülmüştür.

Bilişsel Davranışçı Terapinin Temel İlkeleri

Bilişsel davranışçı terapide sorun her zaman formüle edilir ve kavramsallaştırılır. Terapi yol haritası da bu formülasyona dayanmaktadır. Buna ek olarak bilişsel davranışçı terapi amaca dönük ve sorun odaklıdır.

Bilişsel davranışçı terapi için danışanla terapist arasında sağlam bir terapötik anlaşma olması gerekir; iş birliği ve aktif katılım gereklidir.

Bilişsel davranışçı terapi, danışanı eğitir ve danışan bir süre sonra kendi terapisti olmaya başlar. Böylece danışanın problemlerinin tekrarlanması önlenmiş olur.

 Bilişsel Davranışçı Terapi Çeşitleri

  1. Akılcı-Duygusal davranış terapisi
  2. Diyalektik davranış terapisi
  3. Problem çözme terapisi
  4. Kabullenme ve bağlılık terapisi
  5. Maruziyet terapisi
  6. Bilişsel işlem terapisi
  7. Psikoterapide bilişsel davranış analiz sistemi
  8. Harekete geçirme
  9. Bilişsel davranış değiştirme

Kaynakça

Beck, J.S. (2019). Cognitive Behavior Therapy Basics and Beyond, 1-10.

CEVAP VER

Lütfen yorumunuzu giriniz!
Lütfen isminizi buraya giriniz