Anoreksiya Nervosa

0
190

Anoreksiya Nervosa Nedir?

Anoreksiya nervosa, bireylerin kilo almaktan aşırı korkma, sağlıksız bir zayıflığı hedefleyerek aşırı derecede kilo vermeye yönelik davranışlarda bulunma ve her ne kadar bireyin zayıf dahi olsa kendini kilolu hissetmesiyle tanımlanan bir yeme bozukluğudur. Bireylerin yeme davranışlarındaki bozulmalar birey tarafından inkar edilir.

Anoreksiya Nervosa DSM-5 Tanı Kriterleri

A. Gereksinimlerine göre enerji alımını kısıtlamaktadır. Bireyin yaşı, cinsiyeti, gelişimsel olarak izlediği yol ve vücut sağlığı bağlamında belirgin bir biçimde düşük bir vücut ağırlığının olmasına yol açmaktadır.

B. Vücut ağırlığı kazanımından ya da şişmanlamaktan çok korkma ve belirgin bir biçimde düşük vücut ağırlığında olmasına karşın vücut ağırlığındaki yükselişi güçleştiren kısıtlama, çıkarma ya da telafi edici davranışlarda bulunmaktadır.

C. Bireyin vücut ağırlığını ya da biçimini nasıl algıladığıyla ilgili bir bozukluk vardır, birey kendini değerlendirirken vücut ağırlığı ve biçimine yersiz bir önem yükler, o sıradaki düşük vücut ağırlığının önemini hiçbir zaman kavrayamaz

Anoreksiya nervosa’nın 2 alt tipi vardır:

Kısıtlayıcı Tip: Aşırı spor yapma, diyet yapma ve yemek yemeden kendini aşırı derecede kısıtlama ile kişinin aşırı derecede kilo vermesini içeren alt tiptir.

Tıkınırcasına Yiyen/Çıkaran Tip: Kişi tıkınırcasına yeme ardından bunu telafi edici davranışlarda bulunur. Bu davranışlar kendini kusturma, laksatif ilaçlar, diüretikler ya da lavma kullanmayı içerir. Son üç ayda bu davranış örüntüsü tekrarlar.

Anoreksiya Nervosa’ya Bağlı Ortaya Çıkabilecek Belirtiler Nelerdir?

  1. Vücut ısısında düşme
  2. Kadınlarda menstruasyon döngüsünün en az 3 ay olmaması
  3. Aşırı kabızlık
  4. Cilt kuruluğu ve cildin sararması
  5. Depresyon
  6. Algılama becerisinde düşüş
  7. Düşük tansiyon, yavaş nefes alma ve düşük nabız sayısı
  8. Saç ve tırnaklarda kırılmalar
  9. Kansızlık
  10. Kas dokusunda yıkılmalar, kalp kasında güçsüzlüğe bağlı kalp sorunları
  11. Kalsiyum kaybına bağlı kemik erimeleri yada kırıklar
  12. Potasyum ve sodyum eksikliğine bağlı yorgunluk, güçsüzlük, kardiyak aritmileri ve ani ölümler

Anoreksiya Nervosa’ya ile İlişkili Olabilecek Faktörler

Genetik, nörobiyolojik, sosyokültürel, kişilik, aile ve çevre gibi faktörler anoreksiya nervosayı etkileyen faktörlerdir.

1.Genetik Faktörler: Birinci derecede akrabalarından birinde anoreksiya nervosası olan birey, anoreksiya nervosa olmaya 10 kattan daha fazla yatkındır. Buna ek olarak, ikizler üzerinde yapılan çalışmaların sonuçları da genetik faktörlerin etkisini destekleyici yöndedir.

2.Nörobiyolojik Faktörler: Hipotalamus açlık ve yemeyi düzenleyen beyin merkezidir. Açlık sonucunda hipotalamusun kontrol ettiği bazı hormonlarda değişimler olur. Bu, aslında anoreksiya sonucu ortaya çıkan bir değişimdir. Buna ek olarak, açlık süresince salgılanan opiyatlar ağrı hissini azatır, bireyin duygu durumunu iyileştirir ve iştahı bastırır. Bu durumda açlık, salgılanan opiyatlarla pekiştirilmiş olur. Aynı zamanda aşırı egzersiz yapan anoreksiya bireyler opiyatların etkisiyle vücutlarındaki ağrıyı hissetmez.

3.Bilişsel Davranışsal Faktörler: Anoreksiya nervosa olan bireyler kilo almaktan ve vücut şekillerinin bozulmasından korkarlar. Bu korkularını, zayıflamaya yönelik davranışlarla gidermeye çalışırlar. Böylece zayıflamaya yönelik hareketler kişideki anksiyete ve korkuyu azalttığı için pekiştirilmiş olur. Kişi bu korku ve anksiyetenin gitmesi için zayıflamaya yönelik davranışları tekrar etmeye devam eder. Buna ek olarak, kişinin yaşıtlarından ve ebeveynlerinden aşırı kilolu olmaya dair gelen eleştiriler de kişiyi zayıflamaya yönelik davranışlarda bulunmaya itmektedir.

4.Sosyokültürel Faktörler: Tarih boyunca her toplumda özellikle kadınlar için ideal beden ölçütleri olmuştur. Çok eski zamanlarda kilolu kadınlar ön plana çıkmış ve zayıflar hastalıklı görülmüştür. Bu görüş günümüze kadar değişmiş, modern toplumun ideal vücut ölçüleri ve ağırlıkları gittikçe azalmaya başlamıştır. Kadınlarda zayıf olma ve erkeklerde kaslı ve fit gözükme popülerleşmiş; sosyal medyada, dizilerde ve filmlerde modeller bu ölçütleri ile dikkat çekmeye başlamıştır. Bu durum bireylerin üzerinde etkiler bırakmaktadır ve anoreksiya nervosayı tetiklemektedir.

5.Kişilik: Mükemmeliyetçi kişilik anoreksiya nervosa olan bireylerde diğer bireylerden daha fazla görülmektedir. Buna ek olarak, anoreksiya nervosası olan ve olmayan kızlar ve bu kızların anneleri üzerine yapılan bir araştırmada, anoreksiya nervosa olan kızların annelerinde, diğer annelerden çok daha fazla mükemmeliyetçilik görülmüştür. Yani mükemmeliyetçilik anoreksiya nervosayı etkilemektedir.

Anoreksiya Nervosa Tedavisi

Kişi aşırı derecede kilo kaybetmiş ve hayati fonksiyonları etkilenmeye başlamışsa hemen hastaneye yatırılır. Tıbbi müdahale ile kişinin vücut dengesi sağlanmaya çalışılır.

Psikolojik tedavi yaklaşımları ise iki aşamalıdır. Eğer kişi hastaneye yatırıldıysa, ilk olarak kısa sürede pozitif pekiştireçlerle kişinin kilo alması ve fiziksel durumun daha iyileştirilmesi hedeflenir. İkinci aşama ise kişinin hayat boyunca sağlıklı kiloda olmasını sağlamaktır. Bilişsel davranışçı terapi bu açıdan en etkili yöntemlerden biridir ve araştırmalara göre hastaneye yatırılan ve bilişsel davranışçı terapi alan bireylerde anoreksiya semptomları azalmış ve bu etki bir yılı aşkın devam etmiştir.

Aile terapisi de anoreksiya nervosada etkili yöntemlerden biridir. Bireyin aile arası ilişkileri hastalığı etkilemektedir ve bu etkinin düzenlenmesi anoreksiya tedavisinde önemlidir.

CEVAP VER

Lütfen yorumunuzu giriniz!
Lütfen isminizi buraya giriniz