İd Ego Süperego

0
18445
Id ego süperego
Id Ego Süperego nedir?

İd Ego Süperego nedir?

İd Ego Süperego kavramları hep merak konusu olmuştur. Freud’a göre insan kişiliği karmaşık ve birden fazla parçadan oluşmaktadır. Freud’un psiko analitik teorisine göre, kişilik 3 katmandan oluşmaktadır. Bu katmanlar id, ego ve süper egodur. Kişiliği oluşturan bu katmanlar hep birlikte çalışarak insanın karmaşık davranışlarını oluştururlar ve her biri hayat boyunca farklı durumlarda ortaya çıkar.

İd Nedir?

  • Doğumdan itibaren var olan tek katmandır.
  • Kişiliğin bu katmanı tamamen bilinçaltıdır ve dürtüsel, ilkel, bazen mantıksız ve hayal odaklı davranışlardan oluşmaktadır.
  • Freud’a göre id, bütün ruhsal enerjinin kaynağıdır ve bu da onu kişiliğin en temel bileşeni yapar.
  • İd, haz ilkesiyle yönetilir. Bazı dürtülerin, isteklerin ve ihtiyaçların hemen tatmin edilmesi için uğraşır. Eğer bunlar tatmin edilmezse, sonuç olarak bir endişe ve gerilim hissedilir. Örneğin, açlık ve susuzluk hissedilmesi sonucu bu ihtiyacımızı hemen tatmin etme girişiminde bulunuruz.
  • İd, hayatın ilk dönemlerinde çok önemlidir çünkü bebeğin ihtiyaçlarının karşılanmasını sağlar. Örneğin, bebek acıktığı zaman ağlar ve bu ihtiyacı karşılanana kadar da ağlamaya devam eder. Çünkü bebekler tamamen haz ilkesinin kurallarına göre davranırlar. Örneğin, bir bebeği yemek yemesi için öğlen yemeği vaktini beklemesi için ikna edemezsiniz. Çünkü id, anında bu ihtiyacın giderilmesini ister ve kişiliğin diğer parçaları olan ego ve süper ego henüz gelişmediği için id’in bu dürtüsünü bastıramazlar.
  • İd’in bu ihtiyaçlarını hemen tatmin etmek her zaman gerçekçi ve mümkün olmayabilir. Tamamen id’in isteklerine göre hareket ettiğimizi düşündüğümüzde, kendimizi, istek ve arzularımız için başkalarının elindekileri çalan bir konumda bulabiliriz. Bu tür bir davranış, kargaşaya yol açar ve sosyal olarak kabul edilemez.
  • İnsanlar ego ve süper egonun gelişmesiyle birlikte id’i kontrol etmeyi öğrenirler ve bu süreçte de ego ve süper ego, id’den gelen dürtüleri hem gerçekçi hem de sosyal olarak kabul edilebilir bir şekilde kontrol edip uygun yer ve zamanda bu dürtüleri tatmin etmeye çalışır.




Ego Nedir?

  • Ego, kişiliğin gerçekle ilgilenen kısmıdır.
  • Freud’a göre, ego id’den gelişir ve id’in dürtülerini gerçek dünyada kabul edilebilir şekilde ifade eder.
  • Ego, hem bilinçte hem bilinç öncesinde hem de bilinçaltında rol oynar.
  • Ego, gerçeklik ilkesini temel alarak çalışır. Gerçeklik ilkesine göre, bir davranışın veya dürtünün olumlu ve olumsuz sonuçlardan hangisinin ağır geldiği tartılır ve sonuca göre ego, davranışı yapıp yapmayacağına karar verir. Fakat çoğu olayda ego, id’den gelen dürtülerin uygun zaman ve yerde tatmin edilmesine izin verir.
  • Freud, id’i bir ata ve egoyu da atın sürücüsüne benzetir. At, gerekli gücü ve hareketi sağlarken, sürücü atı yönlendirir ve ona rehberlik eder. Bu tanımda id bütün enerjiyi sağladığı için daha güçlü gözükmektedir ve her ne kadar ego(sürücü), id(at)’in üzerinde kontrol sağlamaya çalışsa da id(at) bazen nereye gitmek istiyorsa oraya gidebilir.
  • Ego, tatmin edilmemiş dürtülerin yarattığı gerilimi ikincil süreç yoluyla giderir. Örneğin, uzun süren bir toplantının ortasında karnınızın çok acıktığını hissettiniz. İd bu durumda, toplantıdan anında çıkıp hemen yemek yemenizi isterken ego, koltuğunuzda sessizce oturup toplantının bitmesini beklemenizi ister ve bu süreçte size kocaman bir hamburger hayal ettirir. Toplantı bittiğinde ise hayalinizdeki hamburgeri gerçek bir şekilde bulup yemenizi sağlar yani id’in isteklerini ikincil süreç yoluyla yatıştırıp uygun zamanda gerçekçi ve uygun bir yolla tatmin eder.




Süperego Nedir?

  • Kişiliğin son katmanı süper egodur.
  • Süper ego, kişiliğin ebeveynlerden ve toplumdan öğrendiği ahlaki standart ve düşüncelerini içselleştirdiği kısmıdır.
  • Süper ego, kararlar verirken kişiye rehberlik eder.
  • Freud’a göre, süper ego 5 yaşlarında belirmeye başlar.
  • Süper ego iki kısımdan oluşur: Ego ideali ve vicdan.
    Ego ideali: İyi ve güzel davranışlar için kural ve standartları içerir. Bu davranışlar ebeveynler ve otorite figürleri tarafından onaylanmış davranışlar ve kurallardır. Bu davranış ve kurallara uymak gurur, başarı ve değer gibi hisleri beraberinde getirir.
    Vicdan: Toplum ve ebeveynler tarafından kötü görülen davranışları içerir. Bu davranışlar genellikle yasaklanmış ve kötü sonuçlara, cezalara ve suç, pişmanlık gibi duygular hissetmeye neden olan davranışlardır.
  • Süper ego, davranışlarımızı mükemmelleştirmeye ve uygarlaştırmaya, id’den gelen kabul edilemez dürtüleri bastırmaya ve egonun gerçeklik ilkesi yerine ideal standartlara göre hareket etmesini sağlamaya çalışır. Aynı zamanda süper ego, bilinçte, bilinç öncesinde ve bilinçaltında bulunur.




İd,Ego ve Süperego Etkileşimi

Freud’a göre sağlıklı bir kişiliğin anahtarı id, ego ve süper ego arasındaki dengedir.
Eğer ego gerçeklik, id ve süper ego arasındaki dengeyi yeterli derecede sağlayabiliyorsa, sağlıklı ve uyumlu bir kişilik ortaya çıkar. Bu bileşenler arası dengesizlik ise uyumsuz bir kişiliğin oluşmasına neden olur. Örneğin, id’in çok baskın olduğu bir kişi, dürtüsel, kontrolsüz hatta suç davranışlarında bulunabilir. Bu kişi, en temel dürtülerini, bu dürtüyü yerine getirmek uygunsuz, kabul edilemez yahut illegal olsa da yerine getirmeye çalışır ve davranışın ahlaki yönünü ve uygunluğunu sorgulamaz, başkalarının haklarını düşünmez ve sadece kendi isteklerini yerine getirmeyi amaçlarlar.

Diğer yandan, süper egosu çok baskın olan biri de aşırı derecede ahlaki ve çok katı yargılayan bir insan olabilir. Genellikle mükemmeliyetçidirler ve başaramamak onlar için çok vahim bir durumdur. Aynı zamanda bu kişi, başkaları tarafından kabul edilebilir bazı şeyleri, kendisine kötü veya ahlak dışı geldiğinden dolayı asla kabul etmez. Çok katı kurallara sahiptirler ve baskıcıdırlar.

Egonun çok baskın olduğu kişiler ise gerçekçidir ve kendi arzularını topluma uygun bir biçimde gerçekleştirmeyi hedeflerler. İdeale yakın ve dengeli bir insan modelidir.
Özetle, kişiliğin bu elementleri birbirleriyle etkileşim içerisinde çalışır ve bu etkileşimin dengeli olmasıyla toplum tarafından kabul edilen ve uyumlu bireyler oluşur.

İd Ego Süperego kavramları nedir?
İd Ego Süperego neyi amaçlar? hepsi yazımızda.

Kaynak:
* Carducci, B. The psychology of personality: Viewpoints, research, and applications. John Wiley & Sons; 2009.
Engler, B. Personality theories. Boston: Houghton Mifflin Harcourt Publishing; 2009.

Psikoloji Teorileri

CEVAP VER

Lütfen yorumunuzu giriniz!
Lütfen isminizi buraya giriniz